عدم تمکین زن
به لحاظ قانونی زن موظف به تمکین عام و تمکین خاص از همسر خود می باشد که تمکین عام ناظر بر امور کلی زندگی مشترک و خانوادگی است و تمکین خاص ناظر بر روابط زناشویی میان زن و مرد می باشد . به عنوان مثال زن نمی تواند بدون اجازه شوهر خود و بدون رضایت او و یا بدون هیچگونه دلیل موجهی منزل مشترک را ترک کند . در این صورت ، شوهر می تواند به استناد این رفتار همسر ، ادعای عدم تمکین زن را در دادگاه مطرح کند . در پی طرح ادعای عدم تمکین زن و اثبات آن در دادگاه ، دیگر زن حقی برای مطالبه نفقه نخواهد داشت ؛ پس ضمانت اجرای عدم تمکین عدم پرداخت نفقه است، چرا که به زن ناشزه نفقه تعلق نمی گیرد . به علاوه ممکن است که مرد در مواردی بتواند برای ازدواج مجدد از دادگاه اجازه کسب کند . با این حال اگرچه تمکین از حقوق مرد است ولی با رعایت ملزومات تمکین؛ یعنی تهیه منزلی متناسب با شأن زوجه و متناسب با شرایط خانوادگی ،سطح رفاه زوجه در منزل پدری ، سطح تحصیلات ،شرایط شغلی و اجتماعی زوجه و مواردی از این قبیل..
توجه به این نکته ضروریست که زن چه به دلیل موجه چه به دلیل غیر موجه منزل مشترک را ترک کند درهرحال مهریه به او تعلق میگیرد.

دعوای الزام به تمکین زن
زوج با مراجعه به دادگاه تقاضای الزام زن به تمکین را دارد و نسبت به طرح دعوای الزام به تمکین اقدام میکند. طرح دعوای الزام به تمکین از سوی مرد شرایطی دارد ؛ به این معنا که مردان صرفا در شرایطی می توانند دعوای الزام به تمکین زن را در مراجع قضایی اقامه نمایند که عدم تمکین زن به دلیل غیر موجهی باشد . یعنی اینکه زن بدون دلیل موجه از منزل مشترک خارج شده و از تمکین خودداری کرده باشد . لذا اگر زن به دلایل موجهی از جمله عسر و حرج زن ، اعتیاد زیان آور مرد به مواد مخدر ، کتک خوردن ، بیماری جنسی و مقاربتی مرد ، حق حبس در عقد نکاح ، تعویض قفل درب منزل توسط شوهر و مسائلی از این قبیل از تمکین در برابر مرد خودداری کرده باشد ، دیگر به لحاظ قانونی مرد نمی تواند الزام زن به تمکین را تقاضا کرده و علیه او دعوای الزام به تمکین اقامه نماید ؛ چرا که موارد مذکور ، جزء موارد موجه عدم تمکین زن محسوب می شود و در این حالات ، عدم تمکین زن موجه است . پس در صورتی که مرد با وجود موارد مذکور علیه زن دعوای الزام به تمکین اقامه کند ، دعوای او رد می شود و حکم به نفع زن صادر خواهد شد . لازم به ذکر است که شوهر برای اقامه دعوای الزام به تمکین علیه زن در دادگاه ، می تواند ابتدا برای وی اظهارنامه ای فرستاده و تمکین وی را خواستار شود و در صورتی که زن به اظهارنامه پاسخ نداده و تمکین هم نکند ، می توان دعوای الزام به تمکین اقامه نمود .
زوج بعد از اخذ رای الزام به تمکین باید از دادگاه درخواست صدور اجرائیه را نماید. برای مثال زوجه منزل مشترک را ترک کرده زوج در اجراییه از او میخواهد که به منزل مشترک بازگردد و اقدامی که زوجه در این مورد انجام میدهد در صورتجلسه قید میشود. چنانچه زوج رای الزام به تمکین را از مرجع قضایی بگیرد ولی درخواست صدور اجرائیه نکند بعبارتی حکم را به اجرا نگذارد به مثابه این است که هیچ اقدامی انجام نداده است و نمیتواند از آثار و منافع عدم تمکین استفاده کند . مدت زمان خاصی در قانون برای تبعیت زوجه از حکم الزام به تمکین در نظر گرفته نشده است و زوجه می‌تواند هر زمان که شرایط مهیا بود تمکین کند. ولی به طول انجامیدن عدم تمکین مبنی بر صحت عدم تمکین و نشوز وی خواهد بود.