• آشنایی با شرکت سهامی
شرکت سهامی شرکتی است که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آن ها است. شرکت سهامی،شرکت بازرگانی محسوب می شود، ولو این که موضوع عملیات آن،بازرگانی نباشد. بنابراین،شرکت سهامی به محض تشکیل و ثبت،در زمره شرکت های تجاری قرار می گیرد.هر چند که برای انجام امور غیر تجاری،مانند خرید و فروش آپارتمان،تاسیس شده باشد و با توجه به اینکه موضوع شرکت های تجاری دیگر،باید حتماَ امور تجاری باشد،تا شرکت بازرگانی محسوب گردند، لذا می توان گفت که لایحه اصلاح قانون تجارت،در مورد شرکت های عام و خاص،قائل به استثنا شده و به این طریق خواسته است با وسعت بخشیدن به زمینه های فعالیت،موجبات بیشتر تشکیل آن ها،بخصوص تشکیل شرکت سهامی عام را که در آن سرمایه های کوچک از راه خرید سهام،امکان مشارکت و جریان پیدا می کند،فراهم آورد.
در شرکت سهامی تعداد شرکا نباید از سه نفر کمتر باشد.
شرکت سهامی خاص چیست؟
شرکت سهامی خاص شرکتی است که تمام سرمایه آن منحصراَ به وسیله موسسین تامین می شود.
در شرکت سهامی خاص،مجمع عمومی وجود ندارد .در این گونه شرکت ها صدور اعلامیه پذیره نویسی وجود ندارد و در بدو امر 35 % از سرمایه باید در حساب مخصوصی سپرده شود.
• خصوصیات شرکت سهامی خاص :
1.سرمایه شرکت به هنگام تاسیس نباید کمتر از یک میلیون ریال باشد.
2.تعداد مدیران حداقل 3 نفر است.
3.تعداد سهامداران نباید از سه نفر کمتر باشد.
4.در شرکت سهامی خاص اوراق قرضه قابل انتشار نیست.
5.سهام شرکت،قابل معامله در بازار بورس نمی باشد و نقل و انتقال سهام شرکت،مشروط به موافقت مدیران یا مجامع عمومی صاحبان سهام است.
6.در شرکت سهامی خاص،مسئولیت هر یک از صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آن ها است.تمام سرمایه آن باید به وسیله موسسین تاسیس گردد(ماده 4 ل.ا.ق.ت) .
• نام شرکت سهامی خاص:
در نام شرکت باید کلمه ی «خاص» قبل از ذکر نام شرکت و یا بعد از آن بلافاصله اضافه شود و این کلمه در کلیه ی نوشتجات شرکت و آگهی ها باید رعایت گردد.مانند «شرکت سهامی خاص الوند» و قید کلمه ی خاص باید در تمام نوشتجات شرکت تصریحاَ معلوم باشد.زیرا این نوع شرکت ها در حقیقت یک قسم شرکت سهامی خانوادگی و خصوصی است که مراجعه کنندگان باید از آن اطلاع داشته باشند.
همچنین در تعیین نام باید موارد ذیل رعایت گردد:
1.از نام و نام خانوادگی و اسامی خاص استفاده نگردد.
2.اسامی پیشنهادی قبلاَ ثبت نشده باشد.
3.دارای معنا و مفهوم باشد.
4. با فرهنگ اسلامی مطابقت داشته باشد.
5.عدد و لاتین نباشد.
مضاف بر این ، در انتخاب نام ،از کلماتی نظیرشاهد،شهید،جانباز،آزاده،اسامی متبرکه،انتظام،نظام،موزه،کیش،نیروی انسانی،اینترنت،کارگشا استفاده نگردد.
استفاده از اسامی شهرها و رنگ ها و اعداد در اسم شرکت مانعی ندارد اما این کلمات جزء اسم شرکت شمرده نمی شوند و اسم شرکت باید غیر از این کلمات شامل سه کلمه باشد. در ضمن ، حداقل تعداد سیلاب ها در انتخاب نام شرکت 3 سیلاب است.
• تشکیل شرکت سهامی خاص
قانونگذار برای تاسیس شرکت سهامی خاص تشریفات ساده ای را در ماده 20 لایحه قانونی 1347 مقرر کرده است.در ماده مزبور،اقدامات ذیل برای تشکیل شرکت کافی تلقی شده است:
1-امضای اساسنامه
شرکای شرکت سهامی خاص باید شخصاَ یا از طریق وکیل،اساسنامه شرکت را امضا کنند.تهیه طرح اساسنامه و تصویب بعدی آن ضروری نیست،به دلیل آنکه در شرکت سهامی خاص اصولاَ دوره تاسیس وجود ندارد و بنابراین،تدوین طرح اساسنامه که در شرکت سهامی عام وسیله ای است برای مطلع کردن پذیره نویسان از ماهیت شرکتی که قرار است ایجاد شود،در این جا علت وجودی ندارد.
2-تعهد سرمایه
حداقل سرمایه شرکت سهامی خاص یک میلیون ریال است که باید تماماَ تعهد شود و دست کم 35 درصد آن به حسابی که در بانک افتتاح می شود واریز گردد.
هر گاه قسمتی از سرمایه به صورت آورده غیرنقدی باشد،آورده مزبور باید به طور کامل تسلیم و تقویم شود.ارزیابی آن نیز باید با جلب نظر کارشناس رسمی وزارت دادگستری صورت گیرد. در ماده 82 لایحه قانونی 1347 ضمن بیان این نکته مقرر شده است:«نمی توان آورده غیرنقدی را به مبلغی بیش از ارزیابی کارشناس قبول نمود.»این اقدام برای حفظ حقوق اشخاص ثالث است؛زیرا ممکن است با توافق شرکا بر سر ارزیابی آورده غیر نقدی،اشخاص ثالث متضرر شوند.
تعهد شرکا به پرداخت سرمایه در شرکت سهامی خاص شکل خاصی ندارد مع ذلک،تعهد آن ها ممکن است به صورت ورقه تعهد هم باشد؛برای مثال،در مواقعی که شرکا از یکدیگر دورند و می خواهند شرکت را به سرعت تشکیل دهند می توانند برای کسب تعهد از یکدیگر از این وسیله استفاده کنند.با این حال،در حین ثبت شرکت،همه آنان باید اظهارنامه مشعر بر تعهد کلیه سهام را امضا کنند،والا مدارک ثبت شرکت ناقص خواهد بود.(بند 2 ماده 20 لایحه قانونی 1347)
3-انتخاب مدیران و بازرسان
شرط دیگر تشکیل شرکت سهامی خاص انتخاب مدیران و بازرسان شرکت است که لازم نیست در مجمع عمومی موسس برگزیده شوند.اما، مدیران و بازرسان شرکت باید به طور کتبی قبول سمت کنند.
• مدارک مورد نیاز برای ثبت شرکت سهامی خاص:
1-دو برگ اظهارنامه شرکت سهامی خاص،تکمیل آن و امضاء ذیل اظهارنامه توسط کلیه ی سهامداران
2-دو جلد اساسنامه شرکت سهامی خاص که ذیل تمام صفحات آن به امضاء کلیه ی سهامداران رسیده باشد.
3-دو نسخه صورت جلسه مجمع عمومی موسسین که به امضاء سهامداران و بازرسین رسیده باشد.
4-دو نسخه صورت جلسه هیئت مدیره که به امضاء مدیران منتخب مجمع رسیده باشد.
5-فتوکپی شناسنامه کلیه سهامداران و بازرسین برابر اصل شود.
6-ارائه گواهی پرداخت حداقل 35% سرمایه شرکت از بانکی که حساب شرکت در شرف تاسیس در آن جا باز شده است.
تذکر:در صورتی که مقداری از سرمایه ی شرکت آورده ی غیر نقدی باشد(اموال منقول و غیر منقول)ارائه ی تقویم نامه کارشناس رسمی دادگستری الزامی است و در صورتیکه اموال غیر منقول جزء سرمایه شرکت قرار داده شود ارائه ی اصل سند مالکیت ضروری است.
7-ارائه مجوز در صورت نیاز بنا به اعلام کارشناس اداره ثبت شرکت ها
8-کپی کارت ملی
توجه:کلیه شرکت های سهامی خاص موظفند یک جلد دفتر سهام جهت ثبت سهام شرکت تهیه نمایند و تغییرات سهام نیز طبق مقررات در آن ثبت گردد.
• به موجب ماده ی 8 قانون اصلاحی ، اساسنامه شرکت سهامی خاص ، باید دارای مواد ذیل باشد:
1-نام شرکت
2-موضوع شرکت به طور صریح و منجز
3-مدت شرکت
4-مرکز اصلی شرکت و محل شعب آن،اگر تاسیس شعبه مورد نظر باشد.
5-مبلغ سرمایه ی شرکت و تعیین مقدار نقد و غیر نقد آن به تفکیک.
6-تعداد سهام بی نام و با نام و مبلغ اسمی آن ها،در صورتی که ایجاد سهام
7-تعیین مبلغ پرداخت شده ی هر سهم و نحوه ی مطالبه ی بقیه ی مبلغ اسمی هر سهم و مدتی که ظرف آن باید مطالبه شود که به هر حال از پنج سال متجاوز نخواهد بود.
8-نحوه ی انتقال سهام با نام
9-طریقه ی تبدیل سهام با نام به سهام بی نام و بالعکس
10-در صورت پیش بینی امکان صدور اوراق قرضه،ذکر شرایط و ترتیب آن.
11-شرایط و ترتیب افزایش و کاهش سرمایه ی شرکت.
12-مواقع و ترتیب دعوت مجامع عمومی.
13-مقررات راجع به حد نصاب لازم جهت تشکیل مجامع عمومی و ترتیب اداره ی آن ها.
14-طریقه ی شور و اخذ رای و اکثریت لازم برای معتبر بودن تصمیمات جامع عمومی.
15-تعداد مدیران و طرز انتخاب و مدت ماموریت آن ها و نحوه ی تعیین جانشین برای مدیرانی که فوت یا استعفا می کنند یا محجور یا معزول یا به جهات قانونی ممنوع می گردند.
16-تعیین وظایف و حدود اختیارات مدیران.
17-تعداد سهام تضمینی که مدیران باید به صندوق شرکت بسپارند.
18-قید این که شرکت یک بازرس خواهد داشت یا بیشتر و نحوه ی انتخاب و مدت ماموریت بازرس.
19-تعیین آغاز و پایان سال مالی شرکت و موعد تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان و تسلیم آن به بازرسان و به مجمع عمومی سالانه.
20-نحوه ی انحلال اختیاری شرکت و ترتیب تصفیه ی امور آن.
21-نحوه ی تغییر اساسنامه.

تغییر در سرمایه شرکت های سهامی خاص به علت نوسانات اقتصادی و بحران های مالی ممکن است حاصل شود و ضرورتاً ایجاب نماید که سرمایه اولیه شرکت افزایش نموده یا اینکه تقلیل و کاهش یابد و این در موردی است که گزارش هیئت مدیره مبتنی بر تغییر سرمایه شرکت اعم از کاهش یا افزایش بوده و بازرس یا بازرسان شرکت گزارش مزبور را تایید نمایند. در این صورت بر عهده مجمع عمومی فوق العاده است که درباره هریک از موارد دوگانه یعنی افزایش و یا کاهش سرمایه تصمیم مقتضی اتخاذ نماید.
به موجب ماده 163 لایحه قانونی 1347: "هیات مدیره در هر حال مکلف است در هر نوبت پس از عملی ساختن افزایش سرمایه حداکثر ظرف یک ماه مراتب را ضمن اصلاح اساسنامه در قسمت مربوط به مقدار سرمایه ثبت شده شرکت به مرجع ثبت شرکت ها اعلام کند تا پس از ثبت جهت اطلاع عموم آگهی شود. بدیهی است عدم انعکاس تغییرات مربوطه و یا هر گونه اخفاء اطلاعات که موجب ضرر و زیان و اغفال دیگران شود موجبات پاسخگویی فرد را فراهم نموده و عدم ثبت مراتب، نافی مسئولیت و جبران خسارات وارده و قصور قانونی شخص خاطی نخواهد بود".
تغییرات در سرمایه شرکت سهامی خاص شامل موارد ذیل می شود:
1. افزایش سرمایه شرکت
2. کاهش اجباری سرمایه شرکت
3. کاهش اختیاری سرمایه شرکت
افزایش سرمایه شرکت
وفق ماده 157 قانون تجارت سرمایه شرکت را می توان از طریق صدور سهام جدید و یا از طریق بالا بردن مبلغ اسمی سهام موجود افزایش داد. افزایش سرمایه شرکت سهامی خاص می تواند به یک طریق ذیل که در ماده 158 قانون تجارت احصاء گردیده است صورت پذیرد.
1. پرداخت مبلغ اسمی سهم به نقد
2. تبدیل مطالبات نقدی حاصل شده اشخاص از شرکت به سهام جدید
3. انتقال سود تقسیم نشده یا اندوخته یا عواید حاصله از اضافه ارزش سهام جدید به سرمایه شرکت
4. تبدیل اوراق قرضه به سهام
تذکرات ذیل در افزایش سرمایه شرکت ضروری و رعایت آن الزام آور است.
الف) فقط در شرکت های سهامی خاص تادیه مبلغ اسمی سهام جدید به غیر نقد نیزمجاز است.
ب) اندوخته قانونی شرکت قابل انتقال به سرمایه نیست.
ج) اگر سرمایه تعهدی شرکت پرداخت نشده باشد بایستی بدواَ نسبت به پرداخت آن اقدام و سپس افزایش سرمایه صورت پذیرد.
د) در خرید سهام جدید صاحبان سهام شرکت به نسبت سهامی که مالک هستند حق تقدم دارند و این حق قابل نقل و انتقال است که بایستی مراتب به کلیه سهامداران توسط آگهی حق تقدم اعلام گردیده و شرایط و مهلت آن در آگهی ذکر شود.
ه) ذیل کلیه صفحات صورتجلسه و لیست ها بایستی به امضاء هیات رئیسه رسیده و تایید شوند.

مدارک مورد نیاز:
1.دو نسخه اظهارنامه شرکت سهامی خاص که متضمن مبلغ سرمایه جدید بوده و باید به امضای کلیه مدیران شرکت رسیده باشد.
2.گواهی بانکی مبنی بر افزایش سرمایه (در صورتی که افزایش از محل نقدی باشد).
3.وفق ماده 187 قانون تجارت، لیست مطالبات نقدی حال شده بستانکاران پذیره نویس که به سهام شرکت تبدیل شده است به انضمام مدارک و اسناد تصفیه آن مطالبات که بازرسان شرکت صحت آن را تایید کرده باشند.
4.صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده در خصوص افزایش سرمایه
5.صورتجلسه هیات مدیره در اجرای اختیارات تفویضی از مجمع عمومی فوق العاده
6.نسخه اصلی روزنامه حاوی آگهی دعوت سهامداران
7.نسخه اصلی روزنامه حاوی آگهی حق تقدم سهامداران
8.لیست صاحبان سهام حاضر در جلسه با قید نام سهامداران-تعداد سهام و امضاء آنان که به تایید هیات رئیسه جلسه رسیده باشد-
9.لیست صاحبان سهام پس از افزایش سرمایه با قید نام و تعداد و امضاء سهامداران
تذکر: نمونه آگهی دعوت مجمع عمومی فوق العاده که بایستی در روزنامه کثیرالانتشار شرکت درج شود.

کاهش اجباری سرمایه شرکت :
سرمایه شرکت در دو مورد بایستی به طور اجباری کاهش یابد:
الف) وفق ماده 34 قانون تجارت: چنانچه سرمایه تعهدی شرکت در مدت مقرر در اساسنامه پرداخت نشود هیات مدیره مکلف است با دعوت از مجمع عمومی فوق العاده نسبت به کاهش سرمایه شرکت تا میزان مبلغ پرداخت شده سرمایه اقدام کند.
ب)وفق ماده 141 قانون تجارت اگر در اثر زیان های وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از بین برود هیات مدیره مکلف است با دعوت از مجمع عمومی فوق العاده نسبت به انحلال شرکت یا تقلیل اجباری سرمایه شرکت اقدام نماید.
تذکر لازم
پس از اعمال کاهش سرمایه،به هر طریق نباید سرمایه شرکت از حد مقرر در قانون کمتر شود.
مدارک مورد نیاز:
1.اصل صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده که تمام صفحات توسط هیات رئیسه امضا شده است.
2.لیست سهامداران حاضر در جلسه که به امضای انان رسیده باشد.
کاهش اختیاری سرمایه شرکت
1.مجمع عمومی فوق العاده شرکت می تواند با پیشنهاد هیات مدیره در مورد کاهش اختیاری سرمایه شرکت سهامی خاص اتخاذ تصمیم نماید مشروط به اینکه:
اولا: بر اثر کاهش سرمایه به تساوی حقوق صاحبان سهام لطمه ای وارد نشود.
ثانیاَ: سرمایه شرکت از حداقل مقرر در قانون (یک میلیون ریال) کمتر نشود.
2.کاهش اختیاری سرمایه از طریق کاهش بهای اسمی سهام به نسبت تساوی و رد مبلغ کاهش یافته در سهم به صاحب آن انجام می گیرد.

مدارک مورد نیاز:
1.اصل صورتجلسه مجمع که به امضای هیات رئیسه رسیده باشد.
2.لیست سهامداران حاضر در جلسه که به امضای آنان رسیده است.
3.اصل روزنامه کثیرالانتشار شرکت حاوی دعوت و دستور جلسه (اگر مجمع عمومی با حد نصاب اکثریت تشکیل شده باشد)
4.اصل روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشار شرکت حاوی تصمیم مجمع عمومی درباره کاهش سرمایه موضوع ماده 192 قانون تجارت
شناسایی و انتخاب بازرس در شرکت سهامی خاص:
بازرس ناظر براعمال مدیران شرکت است بدین ترتیب که وظیفه دارد مستندات ابرازی مدیران را مطالعه و درخصوص صحت یا نادرستی گزارش آنان اظهار نظر کند.
طبق تبصره ماده ۸۹ لایحه، تصویب ترازنامه بدون قرائت گزارش بازرس یا بازرسان ممکن نیست و همچنین بازرسی که برخلاف واقع اظهارنظر بنماید طبق ماده ۲۶۷ لایحه مرتکب جرم شده است.
اولین بازرس یا بازرسان شرکت سهامی خاص با اتفاق آرای سهامداران تشکیل میشود.انتخاب بازرس یا بازرسان بعدی توسط مجمع عمومی عادی با اکثریت نسبی آرا صورت میپذیرد.
بازرس یا بازرسان برای مدت یکسال انتخاب میشوند اما حداکثر مدت ماموریت آنان به صراحت در قانون مشخص نشده است.
شرکت میتواند یک یا چند بازرس اصلی داشته باشد(تعداد بازرسان در اساسنامه مشخص میشود) و انتخاب بازرس علی البدل اجباری است.
در شرکت سهامی خاص بازرس میتواند شخص حقیقی باشد اما درصورت تشخیص وزارت اقتصاد بازرس یا بازرسان باید از میان موسسات حسابرسی انتخاب شوند.
بازرس علی البدل در صورت فوت،استعفا،سلب شرایط از بازرس اصلی و معذوریت بازرس یا عدم قبول سمت از طرف وی به کار گرفته میشود.
ضمانت اجرای عدم استفاده از بازرس به موجب تبصره ماده ۸۹ و ماده ۱۵۲ لایحه ، فقدان اعتبار صورتهای مالی شرکت است.
طبق ماده ۱۵۳ لایحه ،در ۳مورد بازرس با تقاضای هر ذینفع توسط دادگاه انتخاب میشود:
۱-عدم تعیین بازرس
۲-امتناع بازرسان از دادن گزارش
۳-ناتوانی بازرسان از دادن گزارش

تکالیف بازرس:
۱-درصورت صحت یا درستی صورت دارایی ، ترازنامه و حساب سود و زیان و صورت حساب دوره عملکرد که مدیران برای تسلیم به مجمع گزارش تهیه میکنند اظهارنظر بنماید.
۲-درباره صحت مطالب و اطلاعاتی که مدیران در اختیار مجامع میگذارند ، اظهارنظر کند.
۳-اطمینان حاصل کند که حقوق صاحبان سهام برطبق قانون و اساسنامه رعایت شده است.
۴-گزارش به مجمع عمومی عادی در خصوص تخلف از مقررات قانونی و اساسنامه.
۴-گزارش بازرس درخصوص افزایش و کاهش سرمایه.
۵-اگر مدیران در موعد مقرر سالانه مجمع عمومی عادی را دعوت نکند ، بازرس راساً مکلف به دعوت می باشد.

اختیارات بازرس:
۱-انجام هرگونه رسیدگی و بازرسی لازم
۲-مطالبه اسناد و مدارک و اطلاعات مربوط به شرکت
۳-استفاده از کارشناسان به شرط معرفی قبلی کارشناسان به شرکت

گزارش بازرس باید جامع بوده و حاکی از وضعیت شرکت باشد.
صاحبان سهام حق دارند حداقل ۱۰ روز پیش از انعقاد مجمع برای صاحبان سهام در شرکت حاضر باشد.

مشاهده تخلف یا جرم توسط بازرس:
درصورت مشاهده هرگونه تخلف یا تقصیر از مدیران و مدیرعامل شرکت بازرس باید به اولین مجمع عمومی(عادی یا فوق العاده) گزارش دهد

درصورت مشاهده جرم ، وی میبایست به مرجع قضایی و اولین مجمع عمومی صاحبان سهام اطلاع دهد.

مسئولیت بازرس:
به موجب ماده ۱۵۴ لایحه بازرس یا بازرسان در مقابل شرکت و ثالث مطابق قواعد عمومی مسئولیت دارند.

ممنوعیت معامله ی بازرس با شرکت:
طبق ماده ۱۵۶ لایحه بازرس نمیتواند در معاملاتی که با شرکت یا به حساب شرکت انجام میشود بطور مستقیم یا غیرمستقیم ذی نفع واقع شود.

ممنوعیت انتخاب بعنوان سمت بازرس:
۱-اشخاص مذکور در ماده ۱۱۱ لایحه(محجورین ،ورشکستگان، کسانی که بدلیل ارتکاب جرم یا جنایت از حقوق اجتماعی محروم شده اند)
۲-مدیران و مدیرعامل شرکت
۳-اقربا سببی و نسبی مدیران و مدیرعامل تا درجه سوم از طبقه اول و دوم
۴-هرکس که خود یا همسرش از مدیران یا مدیرعامل موظفاً حقوق دریافت میکند

موسسه حقوقی منشورشایگان با بهره گیری از کارشناسان متخصص و مجرب و با چندین دهه تجربه ی موفق، آماده ی ارائه ی خدمات در زمینه های حقوقی و ثبتی نظیر ثبت شرکت در اداره ثبت شرکت‌ها، مشاوره در خصوص قراردادهای شرکت ،تغییرات سهام و.. می باشد.