1- زوجه اموری را که انجام می دهد باید به دستور زوج باشد.
2- زوجه با قصد رایگان آن امور را انجام نداده باشد.
3- اموری که زوجه انجام می دهد شرعا به عهده او نباشد یعنی مشمول موارد تمکین عام و خاص نباشد.
4- تمامی این موارد برای دادگاه اثبات شود.

اجرت المثل در ازدواج موقت
قانونگذار در خصوص اجرت المثل ایام زوجیت در ازدواج موقت سکوت کرده است. البته شاید به این خاطر بوده که فلسفه ازدواج موقت بر پایه لذت جنسی مشروع است و عموما در ازدواج موقت افراد به دنبال تشکیل خانواده و انجام وظایفی که منتهی به استحکام خانواده می شود، نیستند اما در هر حال به نظر می رسد که اگر شرایط در ازدواج موقت نیز مانند ازدواج دائم باشد و زن در منزل همسرش زندگی کند و اموری مانند کار در منزل، آشپزی، رسیدگی به فرزندان را انجام می دهد و شرایط دریافت اجرت المثل نیز وجود داشته باشد زن بتواند تقاضای اجرت المثل کند.

اجرت المثل زن ناشزه
در پاسخ به این سوال پر تکرار که "آیا به زن ناشزه اجرت المثل تعلق میگیرد یا خیر؟" باید بگویم که زن ناشزه زنی است که نسبت به همسرش تمکین نمی کند. تمکین شامل تمکین عام و خاص می شود یعنی یا به وظایف زناشویی خود عمل نمی کند و یا اموری مانند اطاعت از همسر، کسب اجازه برای انجام امور مربوط به خود، آراستگی ظاهری، اقامت در منزل همسر و حسن معاشرت با او را انجام نمی دهد و مرد حکم الزام به تمکین را نسبت به او دریافت کرده باشد. زنی که این امور را انجام نمی دهد ناشزه است و به نظر نویسنده با توجه به اینکه قانون حمایت خانواده سال 92، قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق را نسخ کرده است در چنین شرایطی اجرت المثل به زوجه تعلق خواهد گرفت چرا که دیگر چنین شرطی وجود ندارد و در رویه نیز برای مطالبه اجرت المثل حتی اگر زنی ناشزه باشد و مرد حکم الزام به تمکین او را داشته باشد اجرت المثل به زن تعلق خواهد گرفت.

نحوه محاسبه اجرت المثل ایام زوجیت
برای مطالبه اجرت المثل زن ابتدا می بایست دادخواست مطالبه آن به دادگاه ارائه گردد و سپس قاضی مربوطه بعد از بررسی پرونده و احراز شرایط دریافت اجرت المثل که در بالا گفته شده و پس از تعیین وقت دادرسی موضوع را برای تعیین اجرت المثل به کارشناس مربوطه ارجاع می دهد و کارشناس نیز با در نظر گرفتن مواردی مانند مدت زمان زندگی مشترک، سن زوجه، نحوه اشتغال زن و ... به تعیین میزان اجرت المثل زندگی مشترک می پردازد.

نحوه اقامه دعوی اجرت المثل
اگر خانمی به دنبال دریافت اجرت المثل زندگی مشترک خود باشد می بایست ابتدا از طریق وکیل دادگستری به تنظیم دادخواست مطالبه اجرت المثل بپردازد و سپس با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی جهت ثبت دادخواست تنظیمی خود اقدام نماید. اگر مبلغ خواسته شما تا بیست میلیون تومان باشد پرونده شما برای رسیدگی به شورای حل اختلاف ارجاع می شود و هزینه دادرسی آن 2.5 درصد مبلغ خواسته می باشد، اما اگر مبلغ خواسته شما بیشتر از بیست میلیون تومان باشد پرونده شما برای رسیدگی به دادگاه ارجاع می شود و هزینه دادرسی آن 3.5 درصد مبلغ خواسته شما خواهد بود. بعد از ارجاع پرونده وقت دادگاه تعیین و سپس دادگاه جهت تعیین میزان اجرت المثل، پرونده را به کارشناس ارجاع می دهد. پس از اظهارنظر کارشناس نظریه او به طرفین ابلاغ و در صورت اعتراض امر به هیأت کارشناسی ارجاع می گردد. در نهایت دادگاه باتوجه به اظهارنظر کارشناس جهت تعیین میزان اجرت المثل حکم صادر می نماید و حکم صادره نیز قابل تجدیدنظر خواهی و در صورت غیابی بودن برای دو بار قابل اعتراض خواهد بود.

اعسار از پرداخت اجرت المثل
بعد از صدور حکم قطعی در خصوص دعوای مطالبه اجرت المثل، زن برای اجرای این حکم باید از دادگاه تقاضای صدور اجرائیه نماید و دادگاه نیز موظف است اجرائیه را صادر و به زوج ابلاغ کند. زوج یک ماه از تاریخ ابلاغ اجرائیه فرصت دارد بدون دادن هیچ تأمینی جهت طرح دعوای اعسار اقدام نماید. البته زوج بعد از یکماه هم می تواند دعوای اعسار مطرح کند اما دادگاه از او تأمین مانند فیش حقوقی یا پروانه کسب دریافت می کند. دادگاه به دعوای اعسار زوج رسیدگی و در صورت احراز شرایطی قانونی و عدم توانایی مالی زوج اعسار او را می پذیرد.

اجرت المثل و شروط ضمن عقد نکاح
زن و شوهر می توانند در زمان اجرای صیغه ازدواج هر شرطی که مخالف با مقتضای ذات عقد ازدواج و اصول کلی عقد نباشد را در عقدنامه شرط کنند. یکی از آن شروط می تواند میزان اجرت المثل باشد. اگر طرفین عقد ازدواج، مبلغ مشخصی را در عقدنامه تحت عنوان اجرت المثل قید کنند دادگاه فقط به همان میزان می تواند حکم کند. علاوه بر این امر زن می تواند در عقدنامه شرط کند که تمام اموری که در منزل مشترک انجام خواهد داد به صورت رایگان است و مبلغی را از این بابت از زوج نخواهد گرفت و با توجه به اینکه این امر در سند ازدواج قید شده، اثبات آن امر نیز راحت تر خواهد بود.